Prawnik od DPS i ubezwłasnowolnienia

Rodzina nie może sama umieścić bliskiej osoby w DPS bez jej zgody. Potrzebna jest zgoda tej osoby albo jej przedstawiciela ustawowego, a w części spraw także orzeczenie sądu opiekuńczego. Ubezwłasnowolnienie to odrębna sprawa w sądzie okręgowym i nie zawsze jest konieczne, bo czasem wystarczy kurator dla osoby niepełnosprawnej. Prawnik pomoże wybrać drogę, zanim złożysz wniosek.

Stan prawny na 30.10.2026 · Redakcja LegalHelp · LegalHelp nie jest kancelarią

Ubezwłasnowolnienie

Sąd okręgowy, 100 zł

Właściwy jest sąd miejsca zamieszkania osoby, której dotyczy wniosek.

DPS bez zgody

Tylko przez sąd opiekuńczy

Gdy brak opieki zagraża życiu, wniosek składa organ pomocy społecznej.

Decyzja o opłacie

14 dni na odwołanie

Odwołanie składasz przez organ, który wydał decyzję.

Opisz sprawę – prawnik oddzwoni Policz opłatę za DPS

Co się dzieje i co robisz

Znajdź sytuację najbliższą Twojej. Każda ma inną drogę.

Bliska osoba nie radzi sobie ze sprawami

Wniosek o ubezwłasnowolnienie mogą złożyć małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo lub przedstawiciel ustawowy. Przy chorobie psychicznej sąd zażąda świadectwa psychiatry albo opinii psychologa.

bez ustawowego terminu

art. 13, 16 KC; art. 544, 545, 552 KPC

Wystarczy wsparcie w części spraw

Rozważ kuratora dla osoby niepełnosprawnej. Zakres jego obowiązków i uprawnień określa sąd opiekuńczy.

bez ustawowego terminu

art. 183 KRO; art. 558 § 2 KPC

Chora osoba nie zgadza się na DPS

Dotyczy osoby, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie zaspokaja podstawowych potrzeb, gdy brak opieki zagraża jej życiu. Zgłoś to do ośrodka pomocy społecznej, bo wniosek do sądu składa organ pomocy społecznej.

pilne przy zagrożeniu życia

art. 38–39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Opiekun chce umieścić podopiecznego w DPS

Przy ubezwłasnowolnieniu całkowitym opiekun wyraża pisemną zgodę, ale najpierw musi dostać zezwolenie sądu opiekuńczego.

przed przyjęciem do DPS

art. 38 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Gmina naliczyła rodzinie opłatę za DPS

Sprawdź dochody i próg 300% kryterium dochodowego. Możesz złożyć odwołanie od decyzji albo wniosek o zwolnienie z opłaty, np. przy długotrwałej chorobie lub bezrobociu.

14 dni na odwołanie

art. 61 i 64 ustawy o pomocy społecznej; art. 129 § 2 KPA

Policz opłatę →

Ktoś złożył wniosek o Twoje ubezwłasnowolnienie

Jesteś uczestnikiem postępowania i sąd musi Cię wysłuchać. Jeśli stan zdrowia utrudnia działanie, sąd może ustanowić adwokata lub radcę z urzędu, także bez wniosku.

reaguj na każde pismo sądu

art. 546, 547, 560¹ KPC

Nie wiesz, która sytuacja jest Twoja?

Opisz sprawę – prawnik oddzwoni i powie, od czego zacząć.

Opisz sprawę bezpłatnie

Kiedy prawnik pomoże, a kiedy nie jest potrzebny

Co zrobi prawnik

ocenia, czy potrzebne jest ubezwłasnowolnienie, czy wystarczy kurator lub pełnomocnictwo;
przygotowuje wniosek do sądu i listę dokumentów medycznych;
pomaga opiekunowi uzyskać zezwolenie sądu w ważniejszych sprawach, np. majątkowych (art. 156 i 175 KRO);
pisze odwołanie od decyzji o opłacie za DPS i wniosek o zwolnienie z niej;
reprezentuje przed sądem rodzinę albo osobę, której dotyczy wniosek.

Kiedy prawnik nie jest konieczny

osoba zgadza się na DPS: sprawę zaczynasz w ośrodku pomocy społecznej, bez sądu (art. 54 ust. 2 i art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej);
chcesz tylko sprawdzić, ile zapłaci rodzina: użyj kalkulatora opłaty za DPS;
potrzebujesz pomocy w piśmie, a nie stać Cię na prawnika: skorzystaj z punktu nieodpłatnej pomocy prawnej (art. 4 ustawy o NPP).

Co przygotować przed rozmową

dane osoby, której dotyczy sprawa, i adres jej zamieszkania;
świadectwo lekarza psychiatry lub opinię psychologa, a przy uzależnieniu zaświadczenie z poradni;
opis, z czym ta osoba sobie nie radzi i jakie sprawy trzeba załatwić;
informację o jej dochodach i majątku;
przy DPS: decyzje gminy, umowę o opłatę i dokumenty o dochodach rodziny.

Koszty

Od wniosku o ubezwłasnowolnienie płacisz 100 zł (art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych).
Strona w sprawach związanych z ochroną zdrowia psychicznego nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. To samo dotyczy osoby ubezwłasnowolnionej w sprawie o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia (art. 96 ust. 1 pkt 9 i 9a tej ustawy).
Wniosek o ubezwłasnowolnienie zgłoszony w złej wierze lub lekkomyślnie grozi grzywną (art. 545 § 4 KPC).
Wynagrodzenie prawnika ustalasz z nim w umowie. Zapytaj o kwotę, zanim ją podpiszesz.

Najczęstsze pytania

Nie. Skierowanie wymaga zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Bez zgody osoby przyjęcie jest możliwe tylko na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, w sytuacjach z art. 38–39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

Nie. Osoba, która może wyrazić zgodę, trafia do DPS po uzyskaniu tej zgody. Gdy ze względu na stan psychiczny nie jest do tego zdolna, o skierowaniu orzeka sąd opiekuńczy (art. 39 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego).

Całkowite orzeka się, gdy osoba nie jest w stanie kierować swym postępowaniem, i ustanawia się wtedy opiekę (art. 13 KC). Częściowe dotyczy osoby pełnoletniej, która potrzebuje pomocy w prowadzeniu spraw, i ustanawia się kuratelę (art. 16 KC).

Jeśli nie stoi temu na przeszkodzie dobro podopiecznego, opiekunem osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie powinien być przede wszystkim małżonek, a w jego braku ojciec lub matka (art. 176 KRO).

Tak. Sąd uchyla je, gdy ustaną jego przyczyny, a przy zmianie stanu psychicznego może zmienić jego rodzaj. Wniosek może złożyć także sama osoba ubezwłasnowolniona (art. 559 KPC).

Poradniki: opieka, DPS i ubezwłasnowolnienie →

Szukasz pomocy dla bliskiej osoby?

Opisz swoją sprawę – prawnik skontaktuje się z Tobą telefonicznie i powie, co możesz zrobić.

Bezpłatna wstępna ocena sprawy
Prawnik oddzwoni nawet w 15 minut
Doświadczeni adwokaci i radcy prawni
Bez zobowiązań – Ty decydujesz

Podstawa prawna

To ogólna informacja, a nie porada w Twojej sprawie. Widzisz błąd? Napisz do nas.